Het LUA-gen bij de Dalmatiër
Bij de Dalmatiër wordt onderscheid gemaakt tussen HUA (High Uric Acid) en LUA (Low Uric Acid). Het verschil zit in de manier waarop het lichaam urinezuur verwerkt en uitscheidt.
Hoe werkt dat precies?
Wanneer een hond voeding met purines binnenkrijgt, worden deze in het lichaam afgebroken. Daarbij ontstaat onder andere urinezuur.
Bij de meeste honden wordt urinezuur in de lever verder omgezet in allantoïne. Allantoïne is goed oplosbaar in water en kan daardoor gemakkelijk via de urine worden uitgescheiden.
Bij een HUA-Dalmatiër verloopt dit proces anders. Door een genetische variant in het SLC2A9-gen wordt urinezuur minder goed getransporteerd. Hierdoor wordt er relatief veel urinezuur via de urine uitgescheiden.
Een hoge concentratie urinezuur in de urine kan leiden tot de vorming van uraatkristallen. Deze kunnen uiteindelijk samenklonteren tot uraatstenen, bijvoorbeeld in de blaas.
Bij een LUA-Dalmatiër verloopt het transport van urinezuur veel meer zoals bij andere hondenrassen en is de hoeveelheid urinezuur in de urine aanzienlijk lager.
Waar komt LUA vandaan?
De gezonde genvariant was binnen de Dalmatiënpopulatie verloren gegaan. In 1973 startte de Amerikaanse geneticus en Dalmatiërfokker Dr. Robert Schaible daarom een bijzonder fokprogramma. Hij kruiste een Dalmatiër met een Engelse Pointer, die de gezonde variant van het SLC2A9-gen droeg.
De nakomelingen werden vervolgens gedurende meerdere generaties teruggekruist met Dalmatiërs. Op die manier werd de gezonde genvariant opnieuw in het ras gebracht, terwijl de rastypische kenmerken van de Dalmatiër zoveel mogelijk behouden bleven.
Wat is het voordeel van LUA?
Het belangrijkste voordeel van LUA is de veel lagere uitscheiding van urinezuur in de urine. Hierdoor hebben LUA-Dalmatiërs een aanzienlijk kleiner risico op het ontwikkelen van uraatstenen. LUA betekent overigens niet dat een hond nooit blaas- of urinewegproblemen kan krijgen. Het verlaagt specifiek het genetisch bepaalde risico op problemen die samenhangen met een hoge urinezuurconcentratie.
Voor ons is LUA daarom een mooi voorbeeld van hoe genetische kennis kan bijdragen aan een gezondere toekomst voor de Dalmatiër, zonder dat de unieke eigenschappen van het ras verloren hoeven te gaan.
Het is belangrijk om te benadrukken dat een LUA-Dalmatiër niet per definitie een gezondere hond is dan een HUA-Dalmatiër. Uiteindelijk draait verantwoord fokken en de gezondheid van pups om het totaalplaatje: gezondheid, karakter, welzijn, genetische diversiteit én de eigenschappen die de Dalmatiër zo bijzonder maken.
